Światowy Dzień Kręgosłupa - mniej rewolucji, więcej codziennej troski

Najważniejsze w skrócie

• Regularność zamiast rewolucji. Codzienny spacer, 4–5 minut porannego ruchu i przerwy od siedzenia dają kręgosłupowi więcej niż jednorazowy zryw.

• Ból lędźwi nie zawsze zaczyna się w lędźwiach. Często przejmują one pracę za usztywnione biodro lub odcinek piersiowy.

• Każdy kręgosłup jest inny. Obserwuj, co Ci służy, a przed nowym treningiem skonsultuj się ze specjalistą od ruchu.

• Głowa i plecy to naczynia połączone. Stres i napięcie emocjonalne odkładają się w ciele i zmieniają postawę.

• Regeneracja zaczyna się w nocy. Sprawdź, w jakiej pozycji naprawdę śpisz, i dopasuj do niej poduszkę oraz materac.

16 października obchodzimy Światowy Dzień Kręgosłupa. Z tej okazji ośrodek Columna Medica zaprosił ekspertów do rozmowy o profilaktyce, ruchu i nawykach, które pomagają zachować sprawność na lata. Wśród gości była Katarzyna Urbańska, redaktor naczelna zdrowie.pl.

W rozmowie udział wzięli:

• prof. dr hab. n. med. Robert Gasik, specjalista neurologii oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu,

• dr hab. n. med. Karol Wiśniewski, neurochirurg z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, sekretarz Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów,

• Katarzyna Kucewicz, psycholożka, psychoterapeutka, autorka książek,

• Agata Goldman-Madaj, fizjoterapeutka, laureatka plebiscytu Hipokrates 2025 w kategorii Fizjoterapeuta Roku (woj. łódzkie),

• Mateusz Kusznierewicz, olimpijczyk, ambasador ruchu, twórca Power Walk,

• Barbara Kurdej-Szatan, aktorka,

• Julita Małuszyńska, twórczyni i prezeska Columna Medica.

• Wniosek panelu mieści się w jednym zdaniu: nie trzeba rewolucji, trzeba regularności.

Na zdjęciu paneliści wydarzenia.

Dlaczego zdrowie.pl było przy tej rozmowie

Piszemy dla osób, które chcą dbać o siebie mądrze, a nie dopiero wtedy, gdy coś zaboli. Pracują przy biurku, trenują, biegają między obowiązkami i nie mają czasu oddzielać rzetelnej wiedzy od marketingu. Zdrowie fizyczne jest dla nich tak samo ważne jak sen, dieta czy spokój głowy.

„O zdrowiu zbyt często zaczynamy rozmawiać dopiero wtedy, gdy coś boli. W zdrowie.pl chcemy zaczynać wcześniej - od ruchu, uważności i nawyków, które da się utrzymać latami. Dlatego wychodzimy z redakcji tam, gdzie eksperci rozmawiają o codzienności” - mówi Katarzyna Urbańska, redaktor naczelna zdrowie.pl.

Na zdjęciu: Katarzyna Urbańska, redaktor naczelna zdrowie.pl i Mateusz Kusznierewicz, olimpijczyk, założyciel Power Walk

Co naprawdę potrzebujesz wiedzieć o kręgosłupie:

Osoby, dla których piszemy, mają pięć konkretnych potrzeb. Panel odpowiedział na każdą z nich.

Kręgosłup kocha ruch

„Kręgosłup kocha ruch. Gdyby miał pozostawać sztywny, nie byłby otoczony ruchomymi kończynami, które mają się zginać i dźwigać ciężary” - mówi fizjoterapeutka Agata Goldman-Madaj. Jak przypomina, problemy z kręgosłupem dotykają według statystyk już około 80% populacji.

Fizjoterapeutka zwraca uwagę na rzecz, która zaskakuje wielu pacjentów. Gdy bolą lędźwie, źródło problemu często leży gdzie indziej. „Jeśli biodro jest usztywnione lub ciągle się garbimy, odcinek lędźwiowy zostaje przeciążony. Musi wykonać ogromną, nadprogramową pracę tylko dlatego, że coś innego w naszym ciele po prostu „nie dowozi””.

Ruch nie musi oznaczać intensywnego treningu. „Power Walk ma co najmniej siedem albo osiem zalet w jednym: aktywność, świeże powietrze, wystawienie się na naturalne światło dzienne, kontakt z naturą i sam ruch” - mówi Mateusz Kusznierewicz. Olimpijczyk każdego ranka robi 4–5 minut ćwiczeń. „Wystarczy codziennie pospacerować, a gdy zbyt długo siedzimy, wstać i się pokręcić”.

Dla Agaty Goldman-Madaj najważniejsza jest zmiana myślenia. „Ruch to nie kara, ale własny wpływ na to, jak będziemy się czuć za 10 czy 40 lat”.

Na zdjęciu Agata Goldman-Madaj, fizjoterapeutka

Naucz się własnego kręgosłupa

„Przede wszystkim musimy nauczyć się własnego kręgosłupa. Mam wrażenie, że obecnie wszystko unifikujemy, a przecież tak nie jest. Różnimy się od siebie na zewnątrz, ale wewnątrz, w tym w obrębie układu ruchu, różnimy się do potęgi” - podkreśla prof. Robert Gasik.

Kluczem jest samoobserwacja. Warto wiedzieć, jakie ruchy i obciążenia wywołują dyskomfort lub zmęczenie. Profesor radzi, by przed rozpoczęciem fitnessu czy treningu siłowego skonsultować się ze specjalistą. Taka osoba oceni zakres ruchu, siłę mięśni i ograniczenia, a potem pomoże ułożyć indywidualny plan.

„Kręgosłup nie lubi obciążeń statycznych, które są domeną współczesnej cywilizacji” - dodaje ekspert.

Na zdjęciu prof. Robert Gasik

Ekran, samochód, napięcie

Barbara Kurdej-Szatan mówiła o przeciążeniach, które zna większość z nas. „Na problemy i bóle kręgosłupa pracujemy całymi latami, zanim pojawi się ten pierwszy sygnał ostrzegawczy. Ciągłe patrzenie w dół na ekrany telefonów czy długa jazda samochodem sprawiają, że głowa odruchowo leci do przodu”.

Aktorka, gdy czuje zmęczenie, rozciąga plecy i obręcz barkową. Dobrą lekcją był dla niej udział w „Tańcu z Gwiazdami”, gdzie uczyła się prawidłowej postawy. „To naprawdę zostaje w pamięci mięśniowej”.

Głowa i kręgosłup to naczynia połączone

Psycholożka Katarzyna Kucewicz przypomniała, że jesteśmy jednym organizmem. Przewlekły dyskomfort obniża nastrój i potrafi odciąć od ludzi. Działa to także w drugą stronę. „U podłoża uczucia, że „dźwigamy na barkach cały świat”, nierzadko leży stres, trudności adaptacyjne, przeciążenie emocjonalne czy lęki”.

Emocje widać też w postawie. Onieśmielenie czy wstyd sprawiają, że odruchowo się garbimy, spinamy i spłycamy oddech. „Czego więc życzyć naszemu kręgosłupowi? Przede wszystkim mądrego i empatycznego „właściciela”, który z uważnością i troską zatroszczy się o swoje ciało”.

na zdjęciu Katarzyna Kucewicz, psycholog

Regeneracja zaczyna się w nocy

„Zdrowie kręgosłupa zaczyna się w nocy” – mówi Mateusz Kusznierewicz. Przez lata był pewien, że śpi na plecach. Nagranie snu pokazało, że większość nocy spędza na boku. To zmieniło jego wybór materaca i poduszki. Dziś zabiera własną poduszkę w każdą podróż, żeby nie budzić się z bólem karku i bez energii.

Wniosek dla nas: zanim kupisz nową poduszkę, sprawdź, w jakiej pozycji naprawdę śpisz.

Kiedy nie czekać

Eksperci mówili też o odpowiedzialności. Dr hab. Karol Wiśniewski podkreślił, że u około 90% osób z dolegliwościami promieniującymi do kończyn odpowiednio dobrana fizjoterapia przynosi ulgę. Operacja jest ostatecznością.

Są jednak sygnały, których nie wolno przeczekać: osłabienie siły w ręce lub nodze oraz zaburzenia kontroli nad pęcherzem lub jelitami. Wtedy potrzebna jest pilna konsultacja lekarska.

Prof. Gasik ostrzegał przed drugą skrajnością. „Często trafiają do mnie pacjenci omamieni wizją cudownych metod bezoperacyjnych”. Dlatego mądra profilaktyka to także wiedza, kiedy pójść do specjalisty.

7 nawyków na zdrowy kręgosłup według ekspertów

1. Zaczynaj dzień od 4–5 minut ruchu.

2. Codziennie idź na spacer. Najlepiej w naturalnym świetle.

3. Gdy długo siedzisz, wstań na kilka minut i się poruszaj.

4. Zauważ, jak często patrzysz w dół na telefon.

5. Przy zmęczeniu rozciągnij plecy i barki.

6. Sprawdź, w jakiej pozycji śpisz, i dopasuj do niej materac oraz poduszkę.

7. Przed nowym treningiem skonsultuj się ze specjalistą od ruchu.

„Ważniejsze jest nie to, że pójdziemy, umówimy się raz i zrobimy tysiąc zabiegów, a róbmy codziennie troszeczkę i będzie naprawdę dobrze” - podsumowuje Julita Małuszyńska z Columna Medica.

Na zdjęciu Julita Makuszyńska, Columna Medica i Joanna Sokołowska-Pronobis

zdrowie.pl: to dopiero początek

Światowy Dzień Kręgosłupa to dla nas ważny moment. Zdrowie.pl od początku mówi o zdrowiu holistycznie. Teraz wyraźniej wchodzimy w obszar zdrowia fizycznego: ruchu, regeneracji i postawy. 10 października zainaugurowaliśmy cykl zdrowie. poruszamy - spotkania wokół ruchu, w których rozmowa o zdrowiu zaczyna się w ruchu.

W kolejnych tygodniach pokażemy więcej: rozmowy z fizjoterapeutami i trenerami, poradniki o ruchu przy biurku i kolejne spotkania na żywo. Zasada pozostaje ta sama. Wybieramy sprawdzoną wiedzę, tłumaczymy ją prostym językiem i pomagamy przenieść ją do codzienności.