Multiwitamina. Kiedy przyjmować, na co zwrócić uwagę, jak wybrać dobry skład?

Multiwitamina. Najważniejsze w skrócie

• Nie każdy potrzebuje multiwitaminy. Podstawą pozostaje urozmaicona dieta, a suplement powinien uzupełniać rzeczywiste braki.

• Więcej nie znaczy lepiej. Duża liczba składników i bardzo wysokie dawki nie świadczą o wyższej jakości preparatu.

• Skład dobieraj do swoich potrzeb. Zwróć szczególną uwagę na zawartość witamin A i D oraz żelaza, którego nie należy suplementować bez uzasadnienia.

• Nie dubluj witamin i minerałów. Sprawdź składy wszystkich stosowanych produktów, np. preparatów na odporność, włosy, energię lub kości.

• Leki i stan zdrowia mają znaczenie. W ciąży, podczas karmienia piersią, przy chorobach przewlekłych lub stałym przyjmowaniu leków wybór multiwitaminy skonsultuj z lekarzem albo farmaceutą.

Czym jest multiwitamina?

Multiwitamina to suplement diety, który zawiera kilka lub kilkanaście witamin, a często również składniki mineralne. Poszczególne preparaty mogą jednak bardzo różnić się składem. Jeden będzie zawierał przede wszystkim witaminy, inny kompleks witamin i minerałów, a jeszcze kolejny dodatkowo składniki roślinne, ekstrakty czy substancje przeznaczone do konkretnych grup odbiorców.

Zadaniem multiwitaminy jest uzupełnienie codziennej diety w wybrane składniki odżywcze. Nie jest ona lekiem i nie służy do leczenia chorób. Zgodnie z informacjami Głównego Inspektoratu Sanitarnego suplementy diety są środkami spożywczymi, których celem jest uzupełnianie normalnej diety. Powinny być stosowane w uzasadnionych przypadkach, a nie traktowane jako zamiennik zdrowego sposobu żywienia. Podstawą powinna pozostać zróżnicowana dieta, dostarczająca odpowiedniej ilości witamin, składników mineralnych, białka, tłuszczów i węglowodanów. Multiwitamina może być uzupełnieniem.

Skład multiwitaminy

Nie ma jednego obowiązującego składu multiwitaminy. Producenci tworzą preparaty o różnej liczbie i różnych dawkach składników. Najczęściej znajdziemy w nich:

• Witaminę C, która uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym;

• Witaminę D, ważną dla utrzymania zdrowych kości, prawidłowego funkcjonowania mięśni i układu odpornościowego;

• Witaminę E, która pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym;

• Witaminę A, potrzebną do prawidłowego widzenia, funkcjonowania układu odpornościowego i utrzymania prawidłowego stanu skóry;

• Witaminy z grupy B, które uczestniczą w prawidłowym metabolizmie energetycznym i wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego;

• Kwas foliowy, ważny dla prawidłowego podziału komórek i produkcji krwi;

• Kwas pantotenowy, który uczestniczy w prawidłowym metabolizmie energetycznym;

• Składniki mineralne, cynk, selen, jod, miedź czy mangan.

W zależności od preparatu mogą pojawić się również żelazo, wapń, magnez lub inne substancje.

W jaki sposób witaminy i minerały wspierają organizm?

Witaminy i składniki mineralne pełnią w organizmie różne funkcje. Są potrzebne do prawidłowego pozyskiwania energii z pożywienia, pracy układu nerwowego i odpornościowego, a także utrzymania kości, mięśni, skóry i włosów w dobrej kondycji.

W zależności od składnika mogą:

• Uczestniczyć w prawidłowym metabolizmie energetycznym i pomagać w zmniejszeniu uczucia zmęczenia;

• Wspierać układ odpornościowy;

• Wpływać na prawidłową pracę układu nerwowego i funkcje poznawcze;

• Pomagać w utrzymaniu zdrowych i mocnych kości;

• Wspierać prawidłowe funkcjonowanie mięśni;

• Pomagać chronić komórki przed działaniem wolnych rodników i stresem oksydacyjnym;

• Uczestniczyć w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry, włosów i błon śluzowych.

Trzeba jednak pamiętać, że samo przyjmowanie multiwitaminy nie oznacza, że wszystkie wspomniane funkcje zostaną dodatkowo wzmocnione. Korzyści wynikają przede wszystkim z dostarczenia organizmowi składników, których rzeczywiście potrzebuje.

Kiedy warto przyjmować multiwitaminę?

Multiwitamina nie jest potrzebna każdemu, kto chce zadbać o swoje zdrowie. Jeśli codzienna dieta jest urozmaicona i dostarcza wszystkich niezbędnych składników odżywczych, dodatkowa suplementacja może nie być potrzebna.

Są jednak sytuacje, w których uzupełnienie diety może być uzasadnione. Dotyczy to osób, które:

• Stosują mocno ograniczające lub eliminacyjne diety;

• Mają trudności z utrzymaniem różnorodnego jadłospisu;

• Mają zwiększone zapotrzebowanie na wybrane składniki;

• Mają potwierdzony niedobór konkretnej witaminy lub składnika mineralnego.

W przypadku niedoboru konkretnego składnika sama multiwitamina nie zawsze będzie najlepszym wyborem. Jeżeli organizm potrzebuje dodatkowego wsparcia w postaci określonej witaminy lub minerału, dawkę i sposób uzupełnienia należy dobrać do sytuacji.

"Nie suplementuj na zapas -suplementy diety powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach. Zanim zastosujesz konkretny produkt wykonaj odpowiednie badania laboratoryjne, aby przekonać się czy Twoja dieta rzeczywiście wymaga suplementacji" - czytamy na stronie gov.pl.

Multiwitamina czy pojedyncze witaminy? Co jest lepsze?

Multiwitamina nie zawsze wygrywa z pojedynczym suplementem. Wszystko zależy od tego, jaki jest cel suplementacji. Jeżeli dieta dostarcza niewystarczającej ilości kilku składników, niewielkie dawki różnych witamin i minerałów w jednym preparacie mogą być wygodnym rozwiązaniem.

Jeżeli natomiast wiadomo, że występuje niedobór konkretnego składnika, to lepszym wyborem będzie pojedynczy suplement. Przykładowo, jeśli badania wykazały niedobór witaminy D, nie zawsze istnieje potrzeba przyjmowania całego kompleksu witamin. W takiej sytuacji można dobrać preparat zawierający witaminę D w dawce odpowiedniej do potrzeb.

Jak wybrać dobrą multiwitaminę?

Przed zakupem warto dokładnie przeczytać etykietę. Na co zwrócić uwagę?

• Pełny wykaz składników - sprawdź, jakie witaminy i minerały faktycznie zawiera preparat;

• Dawki - porównaj ilość każdego składnika w zalecanej dziennej porcji;

• Procent referencyjnej wartości spożycia - pozwala łatwiej ocenić, jaką część dziennego zapotrzebowania deklaruje producent;

• Witamina A - zwróć uwagę na jej ilość, szczególnie jeśli przyjmujesz również inne preparaty;

• Witamina D - sprawdź, czy jej ilość odpowiada Twoim potrzebom. Multiwitamina nie zawsze dostarcza dawki wystarczającej do indywidualnej suplementacji;

• Żelazo - nie każda osoba potrzebuje suplementacji żelaza.

Na etykiecie suplementu powinny być podane m.in. ilości witamin i składników mineralnych w zalecanej dziennej porcji oraz ich wartości referencyjne.

Wysoka dawka to lepsza jakość?

Nie. W przypadku witamin i minerałów więcej nie musi oznaczać lepiej. Organizm potrzebuje określonych ilości składników odżywczych, a przekraczanie potrzeb nie daje automatycznie większych korzyści.

Szczególnej ostrożności wymagają witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, czyli A, D, E i K, ponieważ mogą być magazynowane w organizmie. Problemem może być również nadmierna podaż niektórych składników mineralnych. Dlatego wybierając preparat, nie warto kierować się wyłącznie liczbą procentów podanych na etykiecie.

Multiwitamina dla kobiet- inny skład niż dla mężczyzn?

Multiwitamina dla kobiet może różnić się od preparatu dedykowanego mężczyznom przede wszystkim proporcjami poszczególnych składników. Szczególną uwagę należy zwrócić na żelazo. Kobiety miesiączkujące mogą mieć większe zapotrzebowanie na ten składnik, ale nie oznacza to, że każda powinna przyjmować preparat z żelazem bez wcześniejszej oceny sytuacji.

Kiedy multiwitamina nie jest dobrym wyborem?

Multiwitamina nie jest preparatem odpowiednim dla każdego. W niektórych sytuacjach jej wybór warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ znaczenie może mieć stan zdrowia, wiek oraz przyjmowane leki.

Dotyczy to przede wszystkim:

• Dzieci i młodzieży;

• Kobiet w ciąży i karmiących piersią,

• Osób przyjmujących leki na stałe;

• Osób z chorobami przewlekłymi;

• Osób z chorobami nerek lub wątroby;

• Osób z zaburzeniami wchłaniania;

• Osób z rozpoznanymi niedoborami witamin lub składników mineralnych;

• Osób, które jednocześnie stosują kilka suplementów.

"Informacja o przyjmowanych przez pacjenta suplementach diety jest bardzo istotna dla lekarza, bowiem one również mogą wchodzić w interakcje z zażywanymi farmaceutykami i powodować skutki uboczne" - czytamy na stronie gov.pl.

Skutki uboczne nadmiaru witamin i minerałów

Multiwitamina nie jest preparatem, którego skład można oceniać wyłącznie na podstawie liczby zawartych w nim składników. Znaczenie mają ich dawki oraz to, czy nie przyjmujemy tych samych witamin i minerałów z innych źródeł.

Przy stosowaniu multiwitaminy warto zwrócić uwagę na kilka rzeczy:

• Nie przekraczaj zalecanej porcji - większa dawka nie oznacza większych korzyści, a w przypadku niektórych składników może zwiększać ryzyko działań niepożądanych;

• Sprawdź, co już przyjmujesz - multiwitamina może zawierać te same składniki co inne stosowane przez ciebie suplementy;

• Nie dubluj bez potrzeby witamin i minerałów - dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy jednocześnie stosujesz preparaty na odporność, włosy i paznokcie, energię czy kości;

• Zwróć uwagę na reakcję organizmu - niektóre składniki w większych ilościach mogą powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, m.in. nudności, bóle brzucha, biegunkę lub zaparcia;

• Jeśli przyjmujesz leki, sprawdź możliwe interakcje - suplementy mogą wpływać na działanie niektórych leków, dlatego warto poinformować lekarza lub farmaceutę o ich stosowaniu.

Źródła

1. Suplementy diety to nie leki. Co jeszcze warto o nich wiedzieć? - Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu - Portal Gov.pl

2. Suplementy diety - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl

3. Multivitamin/mineral Supplements - Consumer

4. Dekalog suplementacji - Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Grudziądzu - Portal Gov.pl