Menopauza krok po kroku. Objawy, wiek i zmiany hormonalne w organizmie kobiety.

Czym jest menopauza? 

Menopauza to trwałe ustanie miesiączkowania, rozpoznawane po 12 kolejnych miesiącach bez krwawienia miesiączkowego. Jednak kluczowy jest okres ją poprzedzający, czyli perimenopauza. Może on trwać nawet kilka lat i charakteryzuje się stopniowym, ale niestabilnym spadkiem estrogenów oraz wahaniami progesteronu. I to właśnie ta hormonalna niestabilność sprawia, że objawy często nie zostają powiązane z menopauzą. 

W jakim wieku najczęściej występuje menopauza? 

Menopauza najczęściej pojawia się między 45. a 55. rokiem życia. Warto jednak pamiętać, że poprzedzająca ją perimenopauza może rozpocząć się znacznie wcześniej, nawet około 
40. roku życia, a u niektórych kobiet jeszcze przed 40. rokiem życia. Taka sytuacja określana jest jako menopauza przedwczesna i zawsze wymaga konsultacji oraz diagnostyki lekarskiej. Na to, kiedy pojawi się menopauza, wpływa wiele różnych rzeczy. Znaczenie mają m.in. geny, styl życia, palenie papierosów, choroby autoimmunologiczne, a także przebyte operacje w obrębie narządu rodnego.  

Wczesne objawy menopauzy. Kiedy organizm zaczyna sygnalizować zmianę  

Pierwsze objawy menopauzy rzadko dotyczą tylko jednego obszaru organizmu. Zwykle pojawiają się stopniowo, dlatego łatwo je zbagatelizować, przypisać stresowi czy przemęczeniu. Jednym z najczęstszych sygnałów są zaburzenia snu. Wiele kobiet zauważa też spadek energii w ciągu dnia. Dochodzi do przewlekłego zmęczenia, większej drażliwości, wahań nastroju oraz trudności z koncentracją, często opisywanych jako tzw. mgła mózgowa. Myśli są mniej uporządkowane, a skupienie się na jednej rzeczy wymaga większego wysiłku niż wcześniej.  

Do takich objawów mogą dołączać: kołatania serca, nieregularne miesiączki oraz subtelne, ale zauważalne zmiany w masie ciała, szczególnie tendencja do odkładania tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, mimo braku istotnych zmian w diecie czy aktywności fizycznej. To właśnie współwystępowanie tych objawów, a nie jeden pojedynczy sygnał, najczęściej świadczą o tym, że w organizmie zachodzą zmiany hormonalne.  

Uderzenia gorąca i potliwość. Najbardziej charakterystyczne objawy. 

Jednym z najbardziej typowych objawów menopauzy są uderzenia gorąca oraz nocne poty, które są wynikiem zaburzeń termoregulacji w podwzgórzu. U wielu kobiet pojawiają się nagłe epizody uczucia gorąca, zaczerwienienie skóry oraz intensywne pocenie się. Objawy mogą pojawiać się zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Zgodnie z danymi m.in. NHS, objawy naczynioruchowe, takie jak uderzenia gorąca i nocne poty, dotyczą nawet 70-80 proc. Kobiet w okresie menopauzy, choć ich nasilenie jest bardzo indywidualne. 

Menopauza jako proces ogólnoustrojowy. 

Menopauza wpływa na cały organizm, ponieważ estrogeny pełnią funkcję regulacyjną w wielu układach. Ich spadek oddziałuje na układ nerwowy, metaboliczny, sercowo-naczyniowy oraz kostny. Takie zmiany w obszarze psychicznym mogą prowadzić do większej podatności na stres, obniżenia nastroju, lękowości oraz trudności z koncentracją. Wynika to między innymi z wpływu estrogenów na neuroprzekaźniki, takie jak serotonina i dopamina. Wraz ze zmianami hormonalnymi spowalnia się metabolizm, przez co organizm wolniej spala energię i łatwiej odkłada tkankę tłuszczową. 

Skóra jako pierwszy sygnał zmian hormonalnych. 

Okazuje się, że bardzo często to skóra, jako pierwsza sygnalizuje zmiany hormonalne. Zmienia się jej napięcie, poziom nawilżenia, struktura i sposób odbijania światła. 

„Wiele kobiet jest zaskoczonych, kiedy mówię im, że pierwsze objawy menopauzy często pojawiają się nie w gabinecie ginekologicznym, ale przed lustrem. Pacjentki przychodzą i mówią: ‘Coś się zmieniło. Wyglądam na zmęczoną. Skóra zrobiła się jakaś inna. Kremy przestały działać’. I bardzo często mają rację. Skóra jest jednym z najbardziej hormonozależnych narządów naszego organizmu. Znajdują się w niej receptoryestrogenowe, dlatego spadek estrogenów wpływa bezpośrednio na jej funkcjonowanie”  - mówi dr n. med. Agnes Frankel. 

Kolagen, suchość skóry i zmiana tolerancji 

Zmiany skórne wynikają przede wszystkim z osłabienia fibroblastów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję kolagenu i elastyny. Skóra wolniej się regeneruje, traci elastyczność i zdolność utrzymania prawidłowego nawilżenia. 

„Jeżeli miałabym wskazać jedno słowo, które najlepiej opisuje menopauzę z punktu widzenia skóry, byłby to właśnie kolagen. Kolagen stanowi biologiczne rusztowanie skóry. Odpowiada za jej jędrność, gęstość i sprężystość. Problem polega na tym, że wraz ze spadkiem estrogenów tempo jego utraty gwałtownie przyspiesza. Według klasycznych badań około 30 proc. kolagenu skórnego może zostać utracone w ciągu pierwszych pięciu lat po menopauzie, a następnie proces ten postępuje średnio o około 2 proc. rocznie” – zauważa ekspertka dr n. med. Agnes Frankel. 

Równolegle dochodzi do zmian w barierze hydrolipidowej skóry.  

„Estrogeny odpowiadają między innymi za produkcję kwasu hialuronowego i ceramidów. Kiedy ich poziom spada, skóra coraz trudniej zatrzymuje wodę” - dodaje ekspertka. W efekcie pojawia się suchość, uczucie ściągnięcia oraz większa reaktywność skóry, która może gorzej tolerować wcześniej dobrze akceptowane kosmetyki.  

Wypadanie włosów w menopauzie – wpływ zmian hormonalnych i niedoborów.  

Zmiany hormonalne wpływają również na włosy, które stają się cieńsze, słabsze i bardziej podatne na wypadanie. 

„Skraca się faza ich wzrostu, a mieszki włosowe reagują silniej na zmiany hormonalne. Jednocześnie w tym wieku często dochodzą czynniki dodatkowe: niedobory żelaza, ferrytyny, witaminy D czy zaburzenia pracy tarczycy, które mogą wzmacniać problem” – dodaje dr Agnes Frankel.  

Kiedy zgłosić się do lekarza w okresie menopauzy i perimenopauzy? 

Na konsultację lekarską warto umówić się wtedy, gdy objawy przestają pojawiać się sporadycznie, a zaczynają się powtarzać i świadczą o tym, że w organizmie większe zmiany. 

„Jeśli skóra wyraźnie traci nawilżenie mimo prawidłowej pielęgnacji, jeśli pojawia się utrwalona suchość, nadreaktywność lub nagła zmiana tolerancji kosmetyków, jest to sygnał, że doszło do istotnych zmian hormonalnych. Podobnie niepokojące są sytuacje, w których zmiany skórne łączą się z innymi objawami – zaburzeniami snu, spadkiem energii, rozdrażnieniem, nieregularnym cyklem miesiączkowym lub pogorszeniem jakości włosów. To właśnie ich współwystępowanie ma największą wartość diagnostyczną. Konsultacja lekarska jest szczególnie istotna wtedy, gdy objawy zaczynają wpływać na komfort życia – nie tylko estetyczny, ale również emocjonalny i fizyczny. Współczesna medycyna coraz częściej podkreśla, że menopauza nie powinna być etapem ‘przeczekania’, lecz momentem świadomego wsparcia organizmu i dostosowania strategii zdrowotnej do nowej sytuacji hormonalnej” – podkreśla dr Frankel. 

Źródło: 

https://www.nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/

https://www.nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/what-are-menopause-and-perimenopause/

https://www.nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/symptoms/