Jak czytać etykiety suplementów? Na co zwrócić szczególną uwagę?

Co powinna zawierać etykieta suplementu diety. Jakie informacje powinny się na niej znaleźć?

Każdy produkt będący suplementem diety musi spełniać określone wymagania dotyczące oznakowania. Zasady te wynikają z przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności obowiązujących w Polsce i Unii Europejskiej. Szczegółowe wymagania określa między innymi rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety.

"Popularność suplementów diety nieustannie rośnie, jednak ich wybór powinien opierać się na świadomej analizie składu, a nie wyłącznie na przekazach marketingowych. Rolą farmaceuty jest edukacja pacjenta i pomoc w ocenie jakości preparatu oraz zasadności jego stosowania" - mówi mgr farmacji Izabela Augustyniak.

Dobrze przygotowana etykieta suplementu diety powinna zawierać informacje, które pozwalają konsumentowi ocenić, co znajduje się w opakowaniu. Należą do nich:

• nazwa produktu wraz z informacją, że jest to suplement diety,

• wykaz składników aktywnych,

• ilość poszczególnych składników w dziennej porcji,

• informacja o referencyjnej wartości spożycia (RWS),

• sposób stosowania i zalecane dawkowanie,

• ostrzeżenie dotyczące nieprzekraczania zalecanej porcji,

• informacja, że suplement nie może zastąpić zróżnicowanej diety,

• data ważności oraz warunki przechowywania.

Na opakowaniu powinno znaleźć się również ostrzeżenie, aby suplement przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci i poza ich zasięgiem.

Składniki aktywne - na co zwrócić uwagę?

Podczas zakupu suplementu wiele osób patrzy przede wszystkim na nazwę składnika i jego ilość. To ważne informacje, ale nie zawsze wystarczające. Znaczenie ma również forma, w jakiej dany składnik występuje.

"Podstawowym elementem oceny jest zawartość substancji aktywnych w zalecanej porcji dziennej. Warto zweryfikować, czy deklarowane ilości odpowiadają wartościom referencyjnym spożycia (RWS) oraz czy mieszczą się w zakresach dawek, dla których dostępne są wiarygodne dowody naukowe potwierdzające skuteczność i bezpieczeństwo. Nie mniej istotna jest forma chemiczna składników. Biodostępność poszczególnych związków może znacząco się różnić, co przekłada się na efektywność suplementacji. Przykładowo, cytrynian lub bisglicynian magnezu charakteryzują się zwykle lepszą przyswajalnością niż tlenek magnezu, natomiast w przypadku witaminy B12 warto zwrócić uwagę, czy preparat zawiera metylokobalaminę, hydroksykobalaminę czy cyjanokobalaminę - wybór konkretnej formy może mieć znaczenie w określonych grupach pacjentów" - mówi farmaceutka.

Dobrym przykładem jest magnez. Na rynku dostępne są preparaty zawierające różne jego formy, między innymi tlenek magnezu, cytrynian czy mleczan magnezu. Choć wszystkie dostarczają tego samego pierwiastka, mogą różnić się właściwościami i stopniem przyswajania przez organizm.

Podobnie jest w przypadku witamin oraz ekstraktów roślinnych. Sama obecność składnika na etykiecie nie zawsze mówi wszystko, warto sprawdzić, ile substancji aktywnych rzeczywiście dostarcza zalecana porcja oraz czy producent podaje szczegółowe informacje dotyczące zastosowanych surowców.

Substancje pomocnicze - im też warto się przyjrzeć

"Analizując skład, należy również zwrócić uwagę na obecność substancji pomocniczych. Choć pełnią one funkcje technologiczne, ich ilość i rodzaj mogą mieć znaczenie dla osób z alergiami, nietolerancjami pokarmowymi lub stosujących diety eliminacyjne. Kolejnym aspektem jest ogólny skład suplementu. Preparaty wieloskładnikowe często zawierają liczne substancje aktywne w ilościach, które nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Zdecydowanie korzystniejszym rozwiązaniem jest produkt zawierający składniki o udokumentowanym działaniu w odpowiednich dawkach niż preparat oferujący długą listę składników o symbolicznych ilościach" - dodaje mgr Izabela Augustyniak.

Czym jest referencyjna wartość spożycia?

Jednym z elementów, na które warto zwrócić uwagę podczas analizy oznakowania suplementów diety, jest referencyjna wartość spożycia. Informacja ta pokazuje, jaki procent dziennego zapotrzebowania na daną witaminę lub składnik mineralny dostarcza określona porcja produktu.

Przykładowo suplement może zawierać 100 proc. RWS dla wybranej witaminy. Nie oznacza to jednak, że większa ilość będzie zawsze korzystniejsza. Organizm potrzebuje odpowiednich ilości składników odżywczych, a suplementacja powinna być dopasowana do rzeczywistych potrzeb.

Nie tylko witaminy. Co jeszcze może zawierać suplement?

W składzie suplementów znajdują się nie tylko witaminy i minerały. Często są to również ekstrakty roślinne, aminokwasy czy inne substancje wykazujące efekt odżywczy.

W przypadku preparatów roślinnych warto sprawdzić, czy producent informuje o standaryzacji ekstraktu. Dzięki temu można ocenić zawartość określonych składników aktywnych i porównać różne produkty.

Dobra etykieta powinna być przejrzysta i jasno informować, co znajduje się w środku. Warto zwracać uwagę również na dodatkowe składniki, takie jak substancje pomocnicze, słodziki czy sztuczne barwniki. Nie zawsze są one problemem, ale ich obecność powinna być uzasadniona.

Czy cena i wygląd opakowania świadczą o jakości?

Atrakcyjne opakowanie i wysoka cena nie zawsze oznaczają, że dany produkt jest lepszy. Podczas wyboru suplementu warto kierować się przede wszystkim składem, przejrzystością informacji oraz wiarygodnością producenta.

Pomocne mogą być również certyfikaty jakości, które potwierdzają stosowanie określonych standardów podczas produkcji. Warto sprawdzić także numer partii, dane producenta oraz informacje pozwalające zidentyfikować produkt.

Jak bezpiecznie stosować suplementy diety? Praktyczne wskazówki

Nawet najlepiej dobrany suplement należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta. Nie powinno się przekraczać zalecanej dziennej porcji, ponieważ większa ilość składnika nie zawsze wiąże się z lepszym efektem.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki, kobiety w ciąży, osoby przewlekle chore oraz osoby starsze. W takich przypadkach przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Ważne jest również prawidłowe przechowywanie preparatów. Suplementy powinny znajdować się w miejscu suchym, odpowiednio zabezpieczonym i niedostępnym dla dzieci.

Czytanie etykiet suplementów. Prosty nawyk, który pomaga wybierać lepiej

Znajomość podstawowych zasad sprawia, że czytać etykiety suplementów możemy szybciej i bardziej świadomie. Nie trzeba analizować każdego składnika chemicznego, aby dokonać dobrego wyboru. Najważniejsze jest sprawdzenie składu, dawki, formy składników oraz zaleceń producenta.

"Suplement diety nie jest lekiem i nie podlega takim samym wymaganiom dotyczącym badań klinicznych przed wprowadzeniem do obrotu. Dlatego właściwa interpretacja składu oraz indywidualna ocena potrzeb pacjenta pozostają kluczowymi elementami racjonalnej suplementacji. Świadoma analiza etykiety pozwala oddzielić preparaty o realnej wartości od produktów opierających swoją atrakcyjność przede wszystkim na marketingu" - dodaje farmaceutka.

Suplementy diety mogą być wartościowym uzupełnieniem codziennego jadłospisu, ale nie zastąpią zdrowej i zróżnicowanej diety. Świadomy wybór zaczyna się od prostego kroku - dokładnego przeczytania etykiety.

Źródła:

Food supplements - Food Safety - European Commission

Food supplements | EFSA

Główny Inspektorat Sanitarny - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl

Office of Dietary Supplements (ODS)