Probiotyk po antybiotyku

Spis Treści:

1. Czym jest probiotyk i jak działa?

2. Probiotyk a antybiotyk - czy powinniśmy brać probiotyk razem z antybiotykiem?

   a. Działanie antybiotyków i ich skutki uboczne

   b. Jakie rodzaje probiotyków są skuteczne z antybiotykamii?

3. Kiedy podawać probiotyk przy antybiotyku?

   a. Przed terapią antybiotykową

   b. W trakcie antybiotykoterapii

   c. Po zakończeniu antybiotykoterapii - Dlaczego warto brać probiotyk po antybiotyku?

4. Suplementy probiotyczne a naturalne probiotyki

5. FAQ

6. Źródła

Czym jest probiotyk i jak działa?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które wspierają lub poprawiają ogólny stan zdrowia i samopoczucie gospodarza. Probiotyki odgrywają istotną rolę w regulowaniu mikroflory jelitowej, wzmacnianiu ogólnej odporności, wzmacnianiu bariery jelitowej, zwiększaniu liczebności pożytecznych bakterii oraz łagodzeniu objawów wielu chorób, m.in. wspierają nasz układ odpornościowy w zwalczaniu infekcji bakteryjnych. Występują one powszechnie zarówno u ludzi jak i u zwierząt, zazwyczaj spożywamy je w produktach fermentowanych, ale istnieją również jako suplementy.

Więcej informacji o probiotykach znajdziecie w artykule: Probiotyk: Jak Wybrać, Stosować I Który Jest Najlepszy?

Probiotyk a antybiotyk - czy powinniśmy brać probiotyk razem z antybiotykiem?

Działanie antybiotyków i ich skutki uboczne

Wpływ antybiotyków na naszą mikroflorę jelitową jest skomplikowany, ponieważ jest on obusieczny. Terapia antybiotykowa bardzo efektywnie zabija szkodliwe bakterie (lub organicza ich namnażanie) i pomaga naszemu organizmowi w walce z chorobą, ale równie efektywnie zabijane są dobre bakterie, na czym cierpi flora bakteryjna naszych jelit. Dysbioza jelitowa, czyli zaburzenie równowagi mikrobiologicznej naszych jelit, może zakłocać nasze procesy trawienne i powodować biegunkę antybiotykową. Co więcej, ponieważ ~70% komórek odpornościowych znajduje się w jelitach, pełnią one bardzo ważną rolę w odporności organizmu człowieka. Zażycie antybiotyków, które silnie naruszają równowagę mikrobioty jelitowej, znacznie osłabia naszą odporność i może skutkować wyższą podatnością na przyszłe i nawracające infekcje. Dlatego szczególnie ważne jest wsparcie mikrobioty jelitowej oraz jej odbudowa po antybiotyku. Jednym z najbardziej skutecznych i najczęściej zalecanych rozwiązań, są probiotyki.

Jakie rodzaje probiotyków są skuteczne z antybiotykamii?

Probiotyki bakteryjne zazwyczaj są wrażliwe na działanie większości antybiotyków podawanych doustnie, co oznacza, że przyjmując je razem z antybiotykami nie przyniosą one żadnych efektów, gdyż bakterie probiotyczne zostaną zabite wraz z innymi bakteriami. Nie dotyczy to jednak wszystkich probiotyków. Metaanalizy badań wskazują na to, że jedynie dwa szczepy probiotyczne, Saccharomyces boulardii i Lactobacillus rhamnosus GG, dysponowały wystarczającymi dowodami potwierdzającymi znaczącą skuteczność w zapobieganiu biegunce poantybiotykowej.

Należy zaznaczyć, że gatunki Lactobacillus, a w szczególności LGG, są wrażliwe na niektóre antybiotyki, a zwłaszcza na penicylinę i amoksycylinę, a więc to jaki rodzaj antybiotyku stosujemy ma znaczenie przy przyjmowaniu tego rodzaju probiotyku.

Natomiast S. boulardii jest probiotycznym szczepem drożdży, nie bakterii, a więc można podawać jednocześnie z antybiotykami doustnymi, ponieważ wpływ na niego mają wyłącznie leki przeciwgrzybicze.

Kiedy podawać probiotyk przy antybiotyku?

Ważny jest zarówno rodzaj oraz czas brania probiotyków. Możemy rozdzielić czas trwania antybiotykoterapii na trzy etapy.

Przed terapią antybiotykową

Należy zaznaczyć, że probiotyki brane przed terapią antybiotykową nie będą miały bezpośredniego wpływu i nie wesprą reakcji organizmu na antybiotyki. Niemniej jednak, probiotyki działają korzystnie na mikrobiom naszych jelit, a zdrowy mikrobiom może wzmocnić ogólną odporność, wspomaga trawienie oraz może zmniejszać stan zapalny. Zdrowa mikroflora wzmacnia różne mechanizmy obronne jelit, takie jak wykluczenie immunologiczne, eliminację immunologiczną oraz regulację immunologiczną. Według badań, probiotyki stymulują również niespecyficzną odporność gospodarza na patogeny mikrobiologiczne, pomagając w ten sposób w ich zwalczaniu. Może się to przekładać na redukcję infekcji bakteryjnych i w efekcie zmniejszenie potrzeby terapii antybiotykowej. Warto więc zawrzeć żywność, która naturalnie zawiera probiotyki w swojej regularnej, codziennej diecie.

W trakcie antybiotykoterapii

Podobnie jak istniejące żywe kultury bakterii w naszych jelitach, większość bakterii probiotycznych przyjmowanych w tym samym czasie co antybiotyki zostanie zabita. Co więcej, efekty przyjmowania probiotyków wraz z antybiotykami i ich skuteczność nie są jednak potwierdzone. Największym punktem zainteresowania jest teza, że probiotyk zmniejsza ryzyko wystąpienia biegunki poantybiotykowej. Możliwe jest, że probiotyki mogą wesprzeć nasze procesy trawienne, które zakłoca antybiotyk, i zapobiegać biegunce poantybiotykowej. Wyniki badań klinicznych są jednak podzielone i brakuje silnych dowodów, że probiotyki skutecznie zapobiegają biegunce ponatybiotykowej.

Po zakończeniu antybiotykoterapii - Dlaczego warto brać probiotyk po antybiotyku?

Najpewniejszym rozwiązaniem jest przyjmowanie probiotyków po ukończeniu terapii antybiotykowej. Badania wskazują, że probiotyki mogą przyspieszyć regenerację mikrobioty jelitowej oraz pomóc w zwiększeniu ilości dobrych bakterii obecnych w jelitach.

Dysbioza jelitowa i odbudowa mikrobioty po antybiotyku może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, Zaleca się więc przyjmowanie probiotyków po terapii antybiotykowej przez przynajmniej 14 dni, a nawet od 4 do 6 tygodni - dokładny czas stosowania preparatów powinien być uzgodniony z lekarzem.

Suplementy probiotyczne a naturalne probiotyki

Choć suplementy probiotyczne mogą być atrakcyjne, warto zacząć od wzbogacenia swojej diety o żywność bogatą w probiotyki. Produkty fermentowane , takie jak kefir, jogurt naturalny, kapusta kiszona czy ogórki kiszone, są doskonałym źródłem probiotyków. Preparaty probiotyczne to suplementy diety i powinny być tak stosowane - jako wsparcie i uzupełnienie już zdrowej i zbalansowanej diety, w zależności od potrzeby. Taką potrzebą może być antybiotykoterapia, dlatego warto zapytać lekarza o stosowanie preparatów probiotycznych i dobór odpowiedniego preparatu.

Źródła

• Butler, Christopher C., Donna Duncan, and Kerenza Hood. "Does taking probiotics routinely with antibiotics prevent antibiotic associated diarrhoea?." BMJ 344 (2012).

• Capurso, Lucio. "Thirty years of Lactobacillus rhamnosus GG: a review." Journal of clinical gastroenterology 53 (2019): S1-S41.

• Chandrasekaran, Preethi, Sabine Weiskirchen, and Ralf Weiskirchen. "Effects of probiotics on gut microbiota: an overview." International journal of molecular sciences 25, no. 11 (2024): 6022.

• Isolauri, Erika, P. V. Kirjavainen, and S. Salminen. "Probiotics: a role in the treatment of intestinal infection and inflammation?." Gut 50, no. suppl 3 (2002): iii54-iii59.

• Łukasik, Jan, T. Dierikx, B. C. Johnston, T. de Meij, and H. Szajewska. "Systematic review: effect of probiotics on antibiotic-induced microbiome disruption." Beneficial microbes 15, no. 5 (2024): 431-447.

• McFarland, Lynne V. "Evidence-based review of probiotics for antibiotic-associated diarrhea and Clostridium difficile infections." Anaerobe 15, no. 6 (2009): 274-280.

• Neut, C., S. Mahieux, and L. J. Dubreuil. "Antibiotic susceptibility of probiotic strains: Is it reasonable to combine probiotics with antibiotics?." Medecine et maladies infectieuses 47, no. 7 (2017): 477-483.

• Neut, C., S. Mahieux, and L. J. Dubreuil. "Antibiotic susceptibility of probiotic strains: Is it reasonable to combine probiotics with antibiotics?." Medecine et maladies infectieuses 47, no. 7 (2017): 477-483.

• Ng, Katharine Michelle, Andrés Aranda-Díaz, Carolina Tropini, Matthew Ryan Frankel, William Van Treuren, Colleen T. O’Loughlin, Bryan Douglas Merrill et al. "Recovery of the gut microbiota after antibiotics depends on host diet, community context, and environmental reservoirs." Cell host & microbe 26, no. 5 (2019): 650-665.

• Plummer, Susan F., Iveta Garaiova, Tinnu Sarvotham, Simon L. Cottrell, Stephanie Le Scouiller, Mark A. Weaver, James Tang, Philippa Dee, and John Hunter. "Effects of probiotics on the composition of the intestinal microbiota following antibiotic therapy." International journal of antimicrobial agents 26, no. 1 (2005): 69-74.

• Sender, Ron, Yarden Weiss, Yoav Navon, Idan Milo, Nofar Azulay, Leeat Keren, Shai Fuchs, Danny Ben-Zvi, Elad Noor, and Ron Milo. "The total mass, number, and distribution of immune cells in the human body." Proceedings of the National Academy of Sciences 120, no. 44 (2023): e2308511120.

• Wiertsema, Selma P., Jeroen van Bergenhenegouwen, Johan Garssen, and Leon MJ Knippels. "The interplay between the gut microbiome and the immune system in the context of infectious diseases throughout life and the role of nutrition in optimizing treatment strategies." Nutrients 13, no. 3 (2021): 886.

• Wu, Hsin-Jung, and Eric Wu. "The role of gut microbiota in immune homeostasis and autoimmunity." Gut microbes3, no. 1 (2012): 4-14.

• Zhang, Sheng, and De-Chang Chen. "Facing a new challenge: the adverse effects of antibiotics on gut microbiota and host immunity." Chinese medical journal 132, no. 10 (2019): 1135-1138.