Jak rozpoznać dobry suplement diety? 7 sygnałów jakości i 5 czerwonych flag

Najważniejsze w skrócie

• Ashwagandha to roślina, której ekstrakty najczęściej pozyskuje się z korzenia; kluczowymi związkami aktywnymi są m.in. witanolidy.

• Najlepiej udokumentowane obszary badań dotyczą stresu, napięcia, lęku, jakości snu i wybranych parametrów regeneracji, ale efekty zwykle są umiarkowane i nie występują u każdego.

• W Polsce, zgodnie z uchwałą Zespołu ds. Suplementów Diety, sproszkowany korzeń Withania somnifera można stosować do 3 g na dobę, a zawartość witanolidów w dziennej porcji nie powinna przekraczać 10 mg.

• Ashwagandhy nie powinny stosować dzieci, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz osoby planujące ciążę, jeśli nie ma wyraźnej decyzji lekarza.

• Szczególna ostrożność dotyczy osób z chorobami tarczycy, chorobami autoimmunologicznymi, hormonozależnym rakiem prostaty oraz osób stosujących leki nasenne, uspokajające, przeciwlękowe, przeciwpadaczkowe lub immunosupresyjne.

• Wybierając suplement, warto sprawdzić standaryzację, zawartość witanolidów w porcji dziennej, część rośliny, badania jakości i transparentność producenta.

7 sygnałów jakości. Na co zwrócić uwagę przy zakupie suplementu?

Dobry suplement nie musi mieć długiego składu, wysokiej ceny ani efektownej reklamy. O jego jakości więcej mówi to, czy producent daje nam wystarczająco dużo informacji, żeby świadomie ocenić produkt. Zanim wrzucisz opakowanie do koszyka, sprawdź te siedem rzeczy.

Przejrzysty skład

Na etykiecie suplementu sprawdzimy, jakie witaminy, minerały lub inne substancje zawiera produkt i w jakiej ilości. Sama informacja, że w kapsułce znajduje się np. magnez, witamina D, witamina C czy kwas foliowy, to jeszcze za mało. Kluczowe jest to, ile danego składnika dostarcza zalecana przez producenta dzienna porcja.

Warto więc spojrzeć nie tylko na front opakowania, gdzie zwykle znajdują się największe hasła, lecz także na jego tył. To właśnie tam znajdziemy szczegółowe informacje o zawartości poszczególnych substancji i zalecanej porcji.

W przypadku niektórych suplementów sama nazwa składnika również nie mówi wszystkiego. Dobrym przykładem są probiotyki. Na etykiecie powinny znaleźć się informacje pozwalające zidentyfikować zastosowany szczep oraz jego ilość. Powinniśmy unikać również produktów, które zawierają zbędne wypełniacze.

Jasno określona porcja

Na etykiecie powinna znaleźć się zalecana dzienna porcja suplementu oraz wyraźna informacja, by jej nie przekraczać. Nadmiar niektórych witamin i minerałów może okazać się toksyczny dla organizmu. To szczególnie istotne, gdy sięgamy po kilka preparatów jednocześnie.

Ten sam składnik może występować w różnych suplementach, a ich łączne stosowanie może prowadzić do przyjmowania większej ilości danej substancji, niż początkowo zakładaliśmy. Dlatego przed rozpoczęciem suplementacji warto sprawdzić nie tylko pojedynczy produkt, lecz także łączną ilość poszczególnych składników w całej przyjmowanej przez nas diecie suplementacyjnej.

Konkretna ilość składnika

Liczba tabletek czy kapsułek w opakowaniu nie mówi jeszcze wiele o zawartości suplementu. Znacznie ważniejsze jest to, ile konkretnej substancji dostarcza jedna zalecana porcja. Jeśli preparat zawiera cynk, żelazo, magnez czy witaminę D, na etykiecie powinniśmy bez trudu znaleźć informację o ich ilości. Dzięki temu możemy porównać różne produkty i sprawdzić, co rzeczywiście przyjmujemy, zamiast sugerować się samą nazwą czy hasłami z opakowania.

Kompletna etykieta

Najważniejsze dane powinny być dostępne bezpośrednio na opakowaniu.

Powinniśmy znaleźć tam m.in.:

• Informacje o składzie;

• Zalecanej porcji;

• Ostrzeżenie dotyczące jej nieprzekraczania;

• Sposób przechowywania;

• Informację, że suplement nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Warto przeczytać również ostrzeżenia dotyczące stosowania. Wiek, ciąża, choroby przewlekłe czy przyjmowane leki mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa suplementacji. W niektórych sytuacjach przed sięgnięciem po preparat wskazana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.

Wiarygodne źródło zakupu

Ogromne znaczenie ma miejsce zakupu suplementu, jednak sama obecność produktu na rynku nie jest jeszcze gwarancją jego jakości. Warto sprawdzić:

• Kto odpowiada za jego wprowadzenie do obrotu;

• Kto jest producentem;

• Gdzie odbywa się produkcja;

• Czy informacje dotyczące preparatu można łatwo zweryfikować.

W Polsce podmiot, który po raz pierwszy wprowadza suplement diety do obrotu, ma obowiązek powiadomić o tym Głównego Inspektora Sanitarnego. GIS prowadzi również publiczny rejestr produktów objętych takim powiadomieniem. Nie oznacza to jednak, że każdy zgłoszony suplement został wcześniej zatwierdzony przez urząd. Za zgodność produktu z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa, oznakowania, prezentacji i reklamy odpowiada przedsiębiorca, który wprowadza go do obrotu. W przypadku suplementów nie ma więc procedury analogicznej do tej, która poprzedza dopuszczenie produktu leczniczego do obrotu.

Regulacje dotyczące suplementów diety są mniej rygorystyczne niż te, które obowiązują w przypadku produktów leczniczych. W przypadku leków zarówno ich skład, jak i dawkowanie podlegają ścisłym wymaganiom i kontroli organów regulacyjnych.

Brak obietnic leczenia

Przypomnijmy, że suplement diety nie jest lekiem. Nie powinien być przedstawiany jako produkt, który leczy choroby, zastępuje terapię czy pozwala odstawić stosowane leki. To istotna różnica, szczególnie gdy reklama wykorzystuje sformułowania sugerujące działanie medyczne. W przypadku żywności, w tym suplementów diety, stosowanie oświadczeń zdrowotnych podlega określonym zasadom. Nie mogą one wprowadzać konsumenta w błąd ani przypisywać produktowi właściwości leczenia czy zapobiegania chorobom.

Uzasadnione zastosowanie

Suplement diety ma być dodatkiem i uzupełnieniem normalnej diety, a nie jej zamiennikiem. Podstawowym źródłem witamin i składników mineralnych powinna być prawidłowo zbilansowana, urozmaicona dieta. Dotyczy to również składników istotnych dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego czy odporności, które nie powinny być automatycznie kojarzone z koniecznością sięgania po suplement.

Sama obecność popularnego składnika nie oznacza jeszcze, że każdy potrzebuje go w postaci tabletek czy kapsułek. Dotyczy to np. witaminy D, witaminy C, magnezu, cynku, żelaza czy kwasu foliowego. Jednak są sytuacje, w których suplementacja konkretnego składnika ma jasno określone uzasadnienie. Niedobory witamin i składników mineralnych mogą wynikać m.in. z ubogiej lub niewłaściwie zbilansowanej diety.

Dlatego zanim sięgniemy po suplement, warto ustalić, z czego może wynikać niedobór, a w razie potrzeby wykonać odpowiednie badania krwi i sprawdzić, czy suplementacja rzeczywiście jest potrzebna. Podstawą powinna być prawidłowo zbilansowana, urozmaicona dieta oparta na zasadach zdrowego żywienia, a suplementacja powinna odpowiadać indywidualnym potrzebom organizmu.

Dobrym przykładem jest kwas foliowy. Jego suplementację zaleca się kobietom planującym ciążę i w jej początkowym okresie, ponieważ odpowiednia podaż folianów ma znaczenie dla prawidłowego rozwoju cewy nerwowej płodu. Innym składnikiem, którego suplementacja może mieć uzasadnienie w określonych sytuacjach, jest witamina D. Pomaga ona w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz utrzymaniu zdrowych kości.

Suplementacja powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb, a nie stosowana na wszelki wypadek. Jeśli podejrzewamy niedobór:

• Nie wybierajmy preparatu przypadkowo;

• Spróbujmy ustalić, z czego może wynikać niedobór;

• W razie potrzeby skonsultujmy się z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem;

• Jeśli jest to uzasadnione, wykonajmy odpowiednie badania krwi.

  5 czerwonych flag. Wtedy lepiej odłożyć suplement na półkę

Nie każdy atrakcyjnie zaprezentowany suplement budzi zastrzeżenia. Są jednak sygnały, które powinny skłonić nas do większej ostrożności. Szczególnie wtedy, gdy producent lub reklama przypisują preparatowi właściwości, których suplement diety w rzeczywistości nie powinien mieć.

Suplement "leczy" choroby lub zastępuje leki

To jedna z najbardziej wyraźnych czerwonych flag. Suplement diety jest żywnością, a nie produktem leczniczym. Nie można więc przedstawiać go jako preparatu, który leczy choroby, zapobiega ich wystąpieniu, zastępuje zaleconą terapię czy pozwala odstawić przyjmowane leki.

Szczególną ostrożność warto zachować wtedy, gdy takie obietnice pojawiają się w reklamie lub opisie produktu. Sformułowania sugerujące, że suplement jest na "cukrzycę", "na depresję", "na stany zapalne" czy działa jak lek, są niewłaściwym sposobem przedstawiania tego rodzaju produktu.

Nie wiadomo dokładnie, co znajduje się w środku

Brak przejrzystego składu, niejasne dawkowanie czy trudne do zweryfikowania informacje o preparacie powinny zapalić czerwoną lampkę. Przed zakupem sprawdźmy, czy na etykiecie znajdziemy:

• Dokładny skład produktu;

• Ilość poszczególnych składników w zalecanej dziennej porcji;

• Zalecane dawkowanie;

• Informacje o sposobie stosowania i przechowywania;

• Ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa.

Nie warto podejmować decyzji wyłącznie na podstawie nazwy, czy atrakcyjnego opakowania. Jeśli podstawowych informacji o suplemencie nie można łatwo znaleźć i zweryfikować, lepiej poszukać innego preparatu.

Producent obiecuje zbyt wiele

"Natychmiastowa odporność", "detoks", "oczyszczenie organizmu", czy "spalanie tłuszczu bez diety" mogą brzmieć przekonująco, ale sama obietnica nie jest dowodem na działanie suplementu.

Szczególną ostrożność powinny wzbudzić hasła sugerujące:

• Szybki i spektakularny efekt;

• Działanie bez zmiany diety lub stylu życia;

• "Oczyszczanie" organizmu z toksyn;

• Leczenie lub zapobieganie chorobom;

• Efekty porównywalne z działaniem leków.

W przypadku żywności, w tym suplementów diety, oświadczenia dotyczące wpływu produktu na zdrowie podlegają określonym wymaganiom. Nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne ani wprowadzać konsumenta w błąd. Dlatego atrakcyjne hasło reklamowe samo w sobie nie powinno być powodem do zakupu.

Im więcej składników, tym ponoć lepiej

Długi skład nie jest automatycznie dowodem jakości. Przy preparatach zawierających wiele witamin, minerałów i innych substancji warto sprawdzić, ile każdego składnika dostarcza zalecana porcja oraz czy nie występuje on również w innych przyjmowanych przez nas suplementach.

Więcej nie zawsze oznacza lepiej. W suplementacji liczy się przede wszystkim to, czego rzeczywiście potrzebuje organizm i w jakiej ilości. Rozbudowany skład może wyglądać atrakcyjnie na etykiecie, ale sam w sobie nie świadczy o tym, że preparat będzie lepiej dopasowany do naszych potrzeb.

W składzie pojawia się substancja o niejasnym statusie

Przy mniej znanych składnikach warto zachować szczególną ostrożność. Sam fakt, że preparat jest dostępny w internecie, nie oznacza, że wszystkie zawarte w nim substancje mogą być stosowane w żywności i suplementach diety.

Główny Inspektorat Sanitarny publikuje informacje dotyczące składników, których stosowanie w suplementach jest niedozwolone. Na aktualnej liście znajdują się m.in. DMAA, SARMs, higenamina oraz ibutamoren.

Źródła

1. Suplementy diety pod lupą. Eksperci radzą, jak stosować je odpowiedzialnie - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl

2. Suplementy diety vs. produkty lecznicze - Główny Inspektorat Sanitarny - Portal Gov.pl

3. Dekalog suplementacji - Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Grudziądzu - Portal Gov.pl

4. Suplementy diety - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej